Pieke(re)n aan het einde
Dit is de 46e editie van De Ajacied, de briefwisseling tussen Ajacieden Sam van Raalte & Arco Gnocchi. Dit keer schrijft Arco over hoe belangrijk een positief einde blijkbaar is.
Er zijn dingen gaande bij onze club, Sam. Het is onmogelijk om al te zeggen of het uiteindelijk goede of slechte dingen zullen blijken te zijn, maar er gaat heel veel gebeuren, zoveel is duidelijk.
Terwijl ik woensdagavond op mijn dochter stond te wachten voor haar dansschool vertelde mede-Ajacied R. mij waarom we momenteel opvallend hoopvol en opgelucht gestemd waren. Dat heet blijkbaar de Peak-End Rule, of Peak End Theory, of Peak End Effect. Ik vond dit een interessant inzicht, dus deel ik het even: De Peak End Rule is een psychologisch fenomeen, bedacht door Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman, dat stelt dat mensen een ervaring (vakantie, seizoen, werk) uitsluitend beoordelen op basis van hoe ze zich voelden op het piekmoment en het eindmoment.
Het principe verklaart waarom kleine details iemands eindoordeel drastisch kunnen kleuren. De belangrijkste kenmerken zijn:
De Piek (Peak): Het meest intense moment van de ervaring, zowel positief (bijv. een fantastische wedstrijd of goal) als negatief (bijv. 6-0 verliezen of de titel verspelen).
Het Einde (End): De manier waarop de ervaring wordt afgesloten, wat vaak disproportioneel zwaar weegt in ons geheugen.
Zo eindigde ik ooit een droomreis naar Hawaii met wat onenigheid met de rest van mijn 3 op Reis crew, puur door het feit dat we meer dan drie weken op elkaars lip hadden gezeten en erg moe waren. Zij vlogen meteen daarna terug naar Nederland, ik bleef nog even van de paradijselijke omgeving genieten. Eenmaal terug op de redactie werd mij verweten dat het een vreselijke reis was geweest, en wel door mijn chagrijnige gedrag. We waren drie weken naar een paar van de mooiste plekken op aarde geweest, hadden prachtige dingen gefilmd en meegemaakt, en het snauwen had hooguit twee minuten geduurd. Maar dat was wat ze hadden onthouden. De Peak End Rule.
De titelloze jaren tussen 2004 en 2011 waren natuurlijk akelig, maar in 3 van de 7 seizoenen werd toen ten minste nog wel de KNVB-beker gepakt. Dat waren toch wel leuke doekjes voor het bloeden, met spannende finales tegen AZ, PSV en Feyenoord. In die andere schaalloze jaren, tussen 2014 en 2019, zat er nog een Europese campagne en finale tussen, onder Bosz. De afgelopen droge tijd, sinds 2022, werd er precies niets gewonnen of behaald. Geen piek te bekennen, en al helemaal niet op het eind. Behalve dus die leuke potjes in Volendam, maar dat is de lat wel erg laag leggen.
Hoe dan ook, dit psychologisch fenomeen verklaart dus waarom ik nu, op dit moment, positiever terugkijk op het afgelopen seizoen dan op het Farioli-seizoen. Want 2025/26 eindigde met twee heerlijke wedstrijden in Volendam, en 2024/25 eindigde in schande en tranen. Zo simpel werkt mijn brein blijkbaar. Terwijl het objectief gezien natuurlijk niet eens met elkaar vergeleken zou mogen worden: afgelopen seizoen was echt, maar dan ook echt de hel voor ons Ajacieden, terwijl er onder Farioli heel wat euforische momenten beleefd zijn, meerdere wedstrijden waar je echt trots op terug kunt kijken. Alleen, niet aan het eind.
En dus zal mijn brein het voor de rest van mijn leven dus zo opslaan en herinneren: Farioli-seizoen: ruk. Heitinga/Grim/Garcia-seizoen: leuk , want leuk einde. Maar is dit nog wel het einde, Sam? Of is het nu, begin juni, alweer het begin van het nieuwe seizoen? Jouw pleidooi voor Dick Schreuder heeft dus helaas niet gewerkt. We gaan het seizoen in met Michel, die het omgekeerde van een Peak End had; eerst als hype-trainer met Girona de Champions League in, nu een schrale exit van het Primera Division-podium.
Wat is je eerste indruk van hem, Sam? Ik vond hem in z’n eerste interview niet direct overkomen als de grote baas die het even neer gaat zetten. Maar goed, dat had ik bij Ten Hag in het prille begin eerlijk gezegd ook niet. Misjél had in ieder geval (nog) niet die glimmers in z’n ogen die mij bij de eerste kennismaking met Farioli zo opvielen. Daar zat een slimme, (over)ambitieuze man, die niet kon wachten om alles wat hij wist met zijn spelers en publiek te gaan delen. Misjél lijkt mij bedachtzaam, berekenend, met veel kennis van zaken, maar gaat hij die kennis en instructies ook over kunnen brengen op onze spelers?!
Als we ten minste nog spelers hebben, want die staan allemaal op marktplaats momenteel?!
Als zoiets op tv verschijnt, moet je dan als club daar dan niet meteen op reageren? Iets van: dit is routine, dit wil niet zeggen dat die spelers ook echt weg moeten, dit gaat in overleg/dat weten de spelers ook wel? Of krijg je dan een situatie dat je op elk relletje/gerucht/bericht moet gaan reageren? Dat kan natuurlijk ook niet de bedoeling zijn, maar nu ontstaat er toch weer een sfeer van chaos en onrust rond de club. Of misschien is dat wel gewoon de standaardsfeer rond Ajax…
Nog even een Peak End van deze nieuwsbrief. Die wat vertraging had opgelopen omdat ik dag en nacht aan het werk ben om mijn boek over 30 jaar Ajax en de ArenA af te maken. Er komen ook een paar lijstjes in, eigenlijk zijn die het allerleukst om te maken, dus heb ik ze voor het laatst bewaard: de mooiste wedstrijden, de beste spelers, de lekkerste goals en de meest bizarre momenten in al die jaren ArenA. Wat was jouw favoriete wedstrijd en moment, Sam? En voor jou, als lezer hiervan? Laat mij vooral weten wat echt niet mag ontbreken in het boek!
Hi Arco,
Bedankt weer voor het duiden van de Ajaxsfeer. Ik moet zeggen (van mezelf) dat ik in de meeste seizoenen anders in de wedstrijd zit dan jij.
Ik zie ik elke geslaagde pass of panna een signaal voor de wederopstanding. Of is dat ook een end-peak herinnering?
Achteraf zag ik de finale van 2017 eraan komen. En de overwinning in Madrid was voor mij, achteraf, ook geen verrassing. Ik hoor mezelf nog vanaf de 3e of 4e ring schreeuwen naar Schöne 'gewoon schieten, alles gaat erin vandaag '.
Wat ik mogelijk vergeet is dat ik dit wel vaker roep. Zo wist ik zeker dat Ajax in 1997, 2002, 2018, 2019, 2022, 2024 een Europese finale zouden spelen.
Mijn Ajax buurman (op vak 126) heeft dezelfde voorspellende gave als jij. Hij ziet elke tegengoal aankomen. Voor mijn dochter is het hilarisch. In haar linkeroor hoort ze hoop op een fantastische ongeëvenaarde zegenreeks, in haer andere oor wordt de degradatie voorspeld.
Het afgelopen seizoen leek ik op mijn buurman en dus ook een beetje op jou. Het Farioli einde had me de adem benomen. Het vuur was dit gedoofd, het was een waakvlammetje geworden. Ik geloof dus helemaal in de end peak herinnering.
Zo erg dat ik weer hoop en plezier haal uit 2 uitjes naar Volendam.
Bij de playoff finale tegen Utrecht, verloor ik mijn portemonnee. Bij het halen van een broodje bal, wist ik al dat de rij te lang was om tijdens de rust mijn bestelling te kunnen doen. Tegen mijn gewoonte in accepteerde ik dat ik een deel van de 2e heeft niet kon zien. Maar omdat de foodcorner in Volendam bijna op de doellijn staat, zou je de goal echt wel meekrijgen. Sterker nog de knal van Mokio op de lat zagen we niet maar voelde we wel.
Dus zeldzaam geduldig wachtte ik mijn beurt af. Omdat niet iedereen geduldig was, hadden we nauwelijks ruimte om je portemonnee te pakken. Dus na het afrekenen, met 2 broodjes in mijn hand, stopte ik mijn portemonnee niet in mijn korte broekzak, maar er net naast.
Na vijf minuten had ik het door. Dus de rest van de 2e helft bestond voor mij uit teruglopen, op de grond kruipen en smeken bij stewards. Nadat ik had geaccepteerd dat ik hem niet meer ging vinden, was het tijd voor het blokkeren van de bankpassen en informeren van het thuisfront. We zijn niet gehackt, die melding van de bank is echt. Fijne middag nog, tot straks!
Wat blijft er over een paar jaar over van mijn herinnering aan seizoen 2025/2026? De gewonnen penaltyreeks, die ons in de Peren League bracht?
Voor mij is dat het vertrouwen in de medemens/Ajacied. De dag na de wedstrijd werd ik benaderd door iemand van de oude garde. 'We hebben je portemonnee gevonden pik. Wat zal jij hebben gebaald! Bankpassen, rijbewijs, ID, laadpasjes, alles zit er nog in'.
Zo ging ik binnen 4 dagen, voor de derde keer richting Edam-Volendam. Nu niet voor het ophalen van een prijs, die je niet wil. Maar voor het ophalen van een sprankje hoop. Mijn End peak herinnering van het jaar.
Eind goed al goed? Wij zijn Ajax, ....
Arco, Sam, blijf ons verrassen!
👋🏿
Schalke en Lyon thuis in 2017 voelden voor mij heel speciaal, als de eerste keer dat ik zag dat Ajax Europees ook kon domineren met extreem aanvallend voetbal. De sfeer was door de dynamiek met het spel ongelooflijk. De week van de 4-0 tegen Dortmund en 5-0 tegen PSV behoort voor mij ook tot de absolute hoogtepunten in de Arena. Wat een rijkdom.